Rusya'da 27 bölgeye yayılan HIV salgını: Hastanelerde bulaşma vakaları rekor seviyede

Bilim insanları, virüsün yalnızca belirli risk grupları arasında görülmeyip toplumun geneline yayıldığı bu aşamayı "genelleşmiş salgın" olarak tanımlıyor. Söz konusu bölgelerde hamile kadınların yüzde 1'inden fazlasında HIV tespit edilirken, tablonun en ağır seyrettiği vilayetler Kemerovo, İrkutsk ve Sverdlovsk olarak sıralandı.

Rospotrebnadzor verilerine göre, 2025 yılında ülkede 45 bin yeni HIV vakası kayıtlara geçti. Bu rakam bir önceki yıla kıyasla yüzde 13,4'lük bir gerilemeye işaret etse de sağlık kuruluşlarındaki bulaşma oranları rekor seviyeye ulaştı.

SAĞLIK MERKEZLERİNDEKİ İHLALLER Rospotrebnadzor Nüfusun Epidemiyolojik Refahı Dairesi Başkanı Elena Igonina'ya göre, sağlık kuruluşlarında ortaya çıkan bulaşma vakalarının büyük bölümünü viral hepatit C salgınları ile HIV ve hepatitin birlikte görüldüğü karma enfeksiyon odakları oluşturuyor. 2025 yılında Rusya'daki tedavi ve koruyucu sağlık kuruluşlarında sekiz bulaşma odağı belirlendi. Bu odaklarda toplam 104 kişi enfekte oldu. 2026 yılında ise ülkenin 10 idari bölgesinde, sağlık kuruluşlarında HIV ve hepatit bulaşmış olabileceğine ilişkin 11 ayrı odak hakkında soruşturma yürütülüyor.

Moskova'da da 22 viral hepatit C vakasının tespit edildiği bir odak araştırılıyor. Son iki yılda ortaya çıkan en büyük bulaşma olaylarından biri Kabardino-Balkar Cumhuriyeti'ndeki bir sanatoryumda yaşandı.

Tıbbi işlemler sırasında 82 kişi enfekte oldu. Bu kişilerin 76'sında viral hepatit C, altısında ise karma enfeksiyon tespit edildi.

Kamçatka ve Buryatya'daki onkoloji servislerinde sırasıyla 147 ve 42 hastaya hepatit bulaştı. Samara ve Kursk bölgelerindeki hemodiyaliz merkezlerinde belirlenen üç ayrı hepatit C odağında ise toplam 26 kişi enfeksiyondan etkilendi.

Bulaşmaların ana nedeni olarak tek kullanımlık kateter veya glukometrelerin birden fazla hastada kullanılması gibi hijyen ve enfeksiyon kontrol kurallarının ihlal edilmesi gösteriliyor. Enfeksiyonun kaynağını ise çoğu zaman taşıdığı virüs henüz teşhis edilmemiş hastalar oluşturuyor.

Gelişmenin Detayları

Igonina, bu tür "sistematik ve ağır ihlallerin" Rusya'da kalıcı bir sorun haline geldiğini belirtiyor. Kan ve kan bileşenleri ile organ ve doku bağışçıları hem antikor hem de hepatit C RNA testlerinden düzenli olarak geçirilirken, diğer risk gruplarında RNA incelemeleri aynı yaygınlıkta uygulanmıyor.

Merkez Epidemiyoloji Bilimsel Araştırma Enstitüsünün açıklamasına göre, 2026 yılında kan bileşenlerinin nakli sırasında iki HIV bulaşma vakası tespit edildi. Bu tür vakalar son altı yılda ilk kez kayda geçti.

Uluslararası HIV danışmanı Aleksey Verter, teşhis konulmamış hastaların kliniklere başvurmasıyla ortaya çıkan bu tablonun, enfeksiyon sürecinin toplumda “gizli ve örtük” biçimde ilerlediğini kanıtladığını vurguladı. Ölümler azalıyor, HIV taşıyanların sayısı artıyor Medvestnik'in değerlendirmesine göre, Rusya'da yeni HIV vakaları ve virüse bağlı ölümler son yıllarda azalma eğilimine girse de HIV ile yaşayan toplam kişi sayısı artmayı sürdürüyor.

Uzman Natalya Ladnaya, "HIV ile yaşayan insanların sayısı sürekli artıyor." değerlendirmesinde bulundu. HIV vakaları, uzun süre yükseliş gösterdikten sonra son üç yılda gerilemeye başladı.

Aynı dönemde virüse bağlı hastalık ve ölüm oranlarında da düşüş kaydedildi. Ladnaya'nın ön verileri, bu eğilimin 2026 yılında da devam etmesinin beklendiğini gösteriyor.

Ancak uzman, "gidişatın hızla değişebileceği" uyarısında bulunarak mevcut düşüşün rehavete yol açmaması gerektiğini vurguluyor. Rusya'da HIV kaynaklı ölümler son yıllarda yılda 30 bin ila 34 bin arasında seyretti.

Rospotrebnadzor'un AIDS'in Önlenmesi ve Tedavisi Bilimsel Araştırma Bölümü Başkanı, bu sayının uluslararası ölçekte de dikkat çekici olduğunu belirterek şunları söyledi: “Dünyada HIV ile enfekte kişilerin ölüm sayısının yılda 15 bini aştığı yalnızca 15 ülke var. Rusya da bunlardan biri.” Rospotrebnadzor Merkez Epidemiyoloji Bilimsel Araştırma Enstitüsü Direktörü akademisyen Vasiliy Akimkin de Avrupa bölgesinde 100 bin kişi başına düşen HIV vaka sayısının en yüksek olduğu ülkelerin Rusya, Ukrayna ve Kuzey Makedonya olduğunu belirtti.

HIV enfeksiyonu, Rusya'da çalışma çağındaki nüfusun ölüm nedenleri arasında ilk sıraya yükseldi. Ladnaya'nın verdiği bilgilere göre, 40-49 yaş grubundaki erkeklerin yüzde 3'ünden fazlası HIV taşıyor.

Ülkede HIV ile yaşayan kişilerin ortalama yaşı da son 15 yılda 32'den 44'e çıktı. HIV bulaşmalarının üçte ikisinin heteroseksüel cinsel temas yoluyla gerçekleştiği aktarılıyor.

HIV verilerinde kurumlar arasında fark bulunuyor Bazı Rus medya kuruluşlarının analizlerine göre, Rospotrebnadzor ile Sağlık Bakanlığı HIV verilerini farklı yöntemlerle hesaplıyor. Rospotrebnadzor, laboratuvar bildirimlerini ve pozitif sonuç veren her immünoblot testini esas aldığı için daha geniş kapsamlı veriler yayımlıyor.

Sağlık Bakanlığı ise dispanser kaydına alınan kişileri dikkate alıyor. Bu yöntem farklılığı, doğrulanmış HIV tanısı bulunan kişi sayısı ile düzenli olarak doktor kontrolünde olanların sayısı arasında önemli bir fark ortaya çıkarıyor.

Rospotrebnadzor'un verilerine göre HIV tanısı doğrulanmış kişi sayısı 1,23 milyonun üzerindeyken Sağlık Bakanlığı kayıtlarında doktor takibinde bulunanların sayısı 846 bin 500 olarak yer alıyor. İki kurumun verileri arasındaki fark 385 bin 555 kişiye ulaşıyor.

Matematiksel modeller, mevcut şartların sürmesi halinde ülkede 2030 yılına kadar HIV ile yaşayanların sayısının 1,47 milyona, yıllık ölüm sayısının ise 51 bine ulaşabileceğini öngörüyor. HIV ile mücadelede finansman yetersizliği Gözlemciler, sağlık bütçesindeki kesintiler ve kaynakların savaşa yönlendirilmesinin devlet hastanelerinde steril tıbbi malzeme eksikliğine yol açan etkenler arasında bulunduğunu belirtiyor.

Rus medyasında yer alan diğer değerlendirmelerde de ülke genelinde HIV'in önlenmesine yönelik programları finanse eden bağışçıların büyük bölümünün Rusya'dan ayrıldığına dikkat çekiliyor. 2025 yılında 45 bin yeni HIV vakasının kaydedildiği Rusya'da, 2027 yılı bütçe taslağında ilaçlar için ayrılması planlanan ek kaynak ise yalnızca 30 bin yeni vakayı kapsıyor.